وبلاگ
فهرست مطالب
راهنمای عملی برای کارفرما و پیمانکار
نم نمای ساختمان فقط یک لکهی ساده روی دیوار نیست؛ پشت هر لکهی رطوبتی، یک مشکل اجرایی یا طراحی پنهان شده است اگر بهموقع به فکر جلوگیری از نم نمای ساختمان نباشیم، این لکهها به شوره، ترک، پوسته شدن رنگ و حتی ریزش بخشهایی از نما تبدیل میشوند و هزینهی تعمیرات را چند برابر میکنند
در شهرهایی مثل تهران، کرج و مناطق مرطوب شمال کشور، ترکیب باران، آلودگی هوا و افتوخیز دما باعث میشود نمای ساختمان تحت فشار دائمی قرار بگیرد به همین دلیل، برای داشتن نمایی تمیز و ماندگار، باید هم در مرحلهی ساخت و هم در مرحلهی نگهداری، به آببندی و جزئیات اجرایی نما توجه ویژهای شود
علتهای اصلی نم و شوره در نمای ساختمان
برای جلوگیری از نم و شوره، اول باید بدانیم نم نمای ساختمان از کجا شروع میشود مهمترین علتها عبارتاند از:
-
طراحی اشتباه مسیر آب باران در بام و نما
-
شیب نامناسب روی بام، تراس و جانپناه
-
درزهای باز اطراف پنجرهها و درها
-
استفاده از مصالح نامناسب یا اجرای ضعیف ملاتها
-
نبودن پوشش مناسب روی لبهها و تاج دیوارها
وقتی مسیر حرکت آب باران مشخص و کنترلشده نباشد، آب در لبهها، پشت نما یا داخل درزها جمع میشود و بهتدریج راه خود را به داخل مصالح پیدا میکند نتیجهی این نفوذ، همون شورههای سفید و لکههای نم روی نمای بیرونی و حتی دیوارهای داخلی واحدهاست
نقش شیببندی و مسیر آب در جلوگیری از نم
خیلی از مشکلات نم نمای ساختمان از همان بالاترین نقطه شروع میشود؛ یعنی پشتبام و جانپناه اگر روی بام شیببندی درست انجام نشده باشد و آب در گوشهها یا کنار دیوارها جمع شود، دیر یا زود اثر آن را روی نما میبینیم آب راه خودش را پیدا میکند؛ یا از روی بام سرریز میشود و روی نما رد میاندازد، یا از درزهای ریز وارد دیوار میشود و بعد از مدتی به صورت نم و شوره ظاهر میشود
برای پیشگیری، باید:
-
شیب بام به سمت کفشور یا ناودانها طراحی شود
-
در تراسها و بامهای سبز، آبروهای کافی و قابلدستیابی در نظر گرفته شود
-
روی جانپناهها و لبهها، جزئیات پوششی مناسب اجرا شود تا آب روی لبهها نایستد
اگر این مسیرها درست کار کنند، حجم زیادی از مشکلات نم نمای ساختمان از بین میرود، چون آب فرصت ماندن و نفوذ پیدا نمیکند
لبهها و تاج دیوار؛ نقطه شروع شوره و پوسته شدن نما
در بسیاری از پروژهها، اولین جایی که شوره و پوسته شدن دیده میشود، لبهی بالایی دیوار یا تاج جانپناه است اگر این لبهها بدون پوشش مناسب رها شوند یا فقط با یک ردیف آجر یا بتن ساده بسته شوند، آب باران به راحتی وارد درزها میشود و بهمرور در ملات و آجر حرکت میکند
راهحل اصولی این است که تاج دیوارها و جانپناهها با قطعاتی پوشانده شوند که هم جلوی نفوذ آب را بگیرند، هم آب را به بیرون هدایت کنند در اینجا استفاده از قطعات خمکاریشده فلزی، همراه با عایقکاری درست، یکی از موثرترین روشها برای کاهش نم و شوره است همین منطق را میتوان در بالای دیوار حیاط، دیوارهای جانبی و مرز بین دو ساختمان نیز به کار برد؛ جایی که اجرای درست فلاشینگ روی دیوار میتواند اختلاف زیادی در سلامت و تمیزی نما ایجاد کند
بازشوها؛ نقطههای حساس در نم نمای ساختمان
اطراف پنجرهها، درهای تراس و درِ دسترسی به پشتبام از حساسترین قسمتهای نما هستند چون در این نواحی چند متریال مختلف به هم میرسند و اگر درزها درست کنترل نشوند، آب بهترین فرصت را برای ورود پیدا میکند
برای کاهش نم نمای ساختمان در اطراف بازشوها باید:
-
زیر شیشه و قابها، شیب مناسب به سمت بیرون در نظر گرفت
-
درز بین قاب و زیرکار با مصالح مناسب و انعطافپذیر پر شود
-
آب باران از بالای قاب، مستقیماً روی نما رها نشود
در بسیاری از نماهای حرفهای، اطراف بازشوها با قطعات فلزی محافظ طراحی میشود تا آب باران مسیر مشخصی برای عبور داشته باشد و پشت نما نرود اجرای صحیح جزئیات فلزی در اطراف پنجرهها، همان چیزی است که در زبان فنی به شکلهایی از فلاشینگ پنجره شناخته میشود و اگر درست طراحی و نصب شود، میتواند جلوی بخش بزرگی از نم و شوره در اطراف بازشوها را بگیرد.
مصالح، درزگیری و اهمیت انتخاب پوشش فلزی مناسب
نوع مصالح نما و ملات زیر آن هم در شکلگیری شوره و نم نمای ساختمان نقش مستقیم دارد استفاده از ملاتهای نامناسب، عدم رعایت نسبت آب به سیمان، یا رها کردن درزهای ریز بدون درزگیر مناسب، همگی میتوانند راه آب را به داخل دیوار باز کنند از طرف دیگر، در نماهایی که لبهها و درپوشها با فلز پوشانده میشوند، کیفیت خمکاری و خود ورق اهمیت زیادی دارد
در چنین جزئیاتی، انتخاب جنس و ضخامت ورق فلاشینگ باید بر اساس شرایط آبوهوایی، نوع نما و طول دهانه صورت بگیرد ورق خیلی نازک ممکن است در برابر باد، برف یا ضربه دچار تغییر شکل شود و درزها را باز کند، و ورق خیلی ضخیم بدون خمکاری صحیح میتواند خود باعث ایجاد درزهای ناخواسته شود ترکیب درست جنس، ضخامت و نحوه اتصال، یکی از تفاوتهای اصلی کار تخصصی با کار سطحی است
تقویت سازهای دیوار و جانپناه برای کاهش آسیبهای رطوبتی
گاهی نم نمای ساختمان فقط یک مسئله ظاهری نیست؛ رطوبت میتواند روی رفتار سازهای دیوارهای غیرباربر و جانپناه هم اثر بگذارد وقتی دیواری که بهخوبی مهار نشده، دچار رطوبت و ضعف در ملات شود، در برابر زلزله و باد هم آسیبپذیرتر خواهد شد
در ساختمانهای جدید، برای مهار بهتر دیوارها از اجزایی مثل وال پست استفاده میشود تا دیوار به اسکلت متصل و در برابر نیروهای جانبی پایدارتر بماند اگر این مهار سازهای با جزئیات درست آببندی در تاج و پای دیوار همراه شود، هم خطر ریزش دیوار کم میشود، هم نم و شوره کمتر به سراغ نما میآید
نقش جزئیات فلزی در کنترل آب باران روی بام و نما
برای کنترل آب باران و جلوگیری از نم نمای ساختمان، صرفاً عایقکاری کف بام کافی نیست آب بعد از برخورد با سقف، جانپناه و نما باید مسیر مشخصی داشته باشد در پروژههای حرفهای، از قطعات فلزی خمکاریشده در لبهها، تقاطعهای حساس و نقاط تغییر سطح استفاده میشود تا آب بهجای نفوذ به داخل، از روی سطوح خارجی عبور کند
بهعنوان مثال، در جانپناهها و لبهی بام، استفاده از جزئیات دقیق فلاشینگ بام کمک میکند آب روی تاج دیوار نایستد و از روی نما بهشکل کنترلشده پایین بیاید در کل نمای ساختمان نیز میتوان با طراحی مناسب نصب فلاشینگ نما در محل تغییر مصالح، زیر شکافهای افقی و روی درپوشها، مسیر حرکت آب را مشخص کرد و جلوی بسیاری از لکههای نم و شوره را گرفت
نمونهای از کاربرد جزئیات فلزی در خط بام و حیاط
در بعضی ساختمانها، بخش زیادی از نم نمای ساختمان از لبهی حیاط یا دیوارهای جانبی شروع میشود جایی که لبهی دیوار در معرض باران مستقیم است و هیچ پوشش مناسبی برای هدایت آب وجود ندارد در این موارد، استفاده از یک نوار فلزی خمکاریشده در بالای دیوار، علاوه بر مرتب کردن ظاهر، میتواند نقش مهمی در کاهش نفوذ آب داشته باشد
در خط آسمان ساختمان نیز، ترکیب پوشش عایق و قطعات فلزی در لبهی سقف و جانپناه، یک روش حرفهای برای جلوگیری از ریزش آب بر روی نماست در چنین جزئیاتی، طراحی و اجرای فلاشینگ سقف بهگونهای انجام میشود که هم با فرم کلی نما هماهنگ باشد، هم از نظر فنی، آب را از بدنهی ساختمان دور کند
اهمیت انتخاب مجری متخصص و برندهای حرفهای
حتی اگر بهترین مصالح و دیتیلها روی کاغذ طراحی شده باشند، در نهایت این مجری است که تعیین میکند نم نمای ساختمان کاهش پیدا کند یا چند سال بعد دوباره بازگردد نوع برش ورق، جهت همپوشانی، محل قرارگیری درزگیرها و ترتیب اجرای لایهها، همگی به تجربه و دقت تیم اجرایی بستگی دارد
به همین دلیل، انتخاب یک مجموعهی متخصص که هم با جزئیات عایقکاری آشنا باشد، هم روی خمکاری و اجرای قطعات فلزی تسلط داشته باشد، برای کارفرما بسیار مهم است در پروژههای متعددی که توسط مجموعهای مانند سینا سازه بنیس انجام شده، ترکیب اصلاح مسیر آب، اجرای جزئیات فلزی دقیق و استفاده از عایقهای مناسب، باعث شده است شدت نم و شوره در نما بهطور محسوسی کاهش یابد و نمای ساختمان برای سالها ظاهر قابل قبولی داشته باشد
جایگاه فلاشینگ در استراتژی کلی جلوگیری از نم نما
در نهایت، باید به این نکته توجه کرد که هیچ راهحل تکعاملی برای نم نمای ساختمان وجود ندارد موفقیت در این زمینه نتیجهی ترکیب چند عامل است: طراحی درست، انتخاب مصالح مناسب، اجرای دقیق و نگهداری دورهای در کنار این عوامل، استفاده از جزئیات فلزیِ مناسب در لبهها، درپوشها و بازشوها، بخش مهمی از پازل را کامل میکند
اینجاست که نقش کلی فلاشینگ در کنترل مسیر آب باران مشخص میشود؛ قطعاتی که اگر بهدرستی طراحی و اجرا شوند، میتوانند جلوی بخش بزرگی از نفوذ رطوبت را بگیرند و شوره و لکههای نم را از چهرهی نمای ساختمان دور نگه دارند