در ظاهر ممکن است فلاشینگ نما و قرنیز هر دو فقط یک تکه ورق یا پروفیل ساده به نظر برسند، اما در عمل هر کدام نقش متفاوت و بسیار مهمی در حفاظت و زیبایی ساختمان دارند. اگر این دو را به‌درستی نشناسیم، ممکن است در طراحی و اجرا، اشتباهاتی رخ دهد که بعدها باعث نفوذ آب، خرابی نما و حتی هزینه‌های مجدد مرمت شود.

در این متن، به زبان ساده تفاوت‌های اصلی فلاشینگ نما و قرنیز را بررسی می‌کنیم؛ از محل نصب و عملکرد گرفته تا جزئیات اجرایی و تاثیر آن‌ها بر عمر مفید ساختمان.

فلاشینگ چیست و چرا در نما مهم است؟

به طور کلی فلاشینگ به ورق‌های فلزی (معمولاً گالوانیزه یا رنگی) گفته می‌شود که برای هدایت آب باران و جلوگیری از نفوذ رطوبت به لایه‌های زیرکار استفاده می‌شوند. فلاشینگ در بخش‌های مختلف ساختمان مثل جان‌پناه پشت‌بام، لبه دیوار، دور دودکش، دور پنجره و… نصب می‌شود تا:

• آب باران در لبه‌ها جمع نشود

• آب به داخل درزها، پشت نما یا روی عایق نریزد

• لبه‌های حساس سازه در برابر فرسایش و زنگ‌زدگی محافظت شوند

فلاشینگ نما دقیقاً همان نقطه‌ای است که زیبایی و عملکرد هم‌زمان کنار هم قرار می‌گیرند؛ چون هم باید از نظر ظاهری با نما هماهنگ باشد، هم از لحاظ فنی کاری کند که آب راه نفوذ نداشته باشد.

قرنیز چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟

قرنیز در اصل یک قطعه‌ی محافظ در پایین دیوار است که می‌تواند از جنس سنگ، سرامیک، PVC، MDF یا حتی فلز باشد. مهم‌ترین وظایف قرنیز عبارت‌اند از:

• جلوگیری از برخورد مستقیم تی، جاروب و ضربه‌ها با گچ و رنگ دیوار

• تمیزتر و شیک‌تر کردن اتصال کف و دیوار

• جلوگیری نسبی از نفوذ رطوبت کف به پایین دیوار

قرنیز معمولاً در فضاهای داخلی (واحدهای مسکونی، اداری، تجاری) استفاده می‌شود؛ هرچند در بعضی طراحی‌ها در جان‌پناه‌ها یا پشت‌بام هم از قرنیز سنگی یا فلزی استفاده می‌شود، اما ماهیت اصلی آن بیشتر «حفاظت مکانیکی و زیبایی» است تا «آب‌بندی کامل».

تفاوت فلاشینگ نما و قرنیز از نظر عملکرد

اگر بخواهیم ساده بگوییم:

• فلاشینگ نما برای هدایت و مدیریت آب طراحی شده است.

• قرنیز برای محافظت از دیوار و زیبایی اتصال کف و دیوار به کار می‌رود.

یعنی فلاشینگ بخش مهمی از سیستم آب‌بندی و تخلیه آب باران است، اما قرنیز بیشتر نقش محافظ ضربه‌ای و دکوراتیو دارد.
به همین دلیل، در نقاطی که بارندگی و تجمع آب جدی است (مثل لبه پشت‌بام، جان‌پناه، لبه پنجره، تاج دیوار و…)، استفاده از فلاشینگ اولویت دارد؛ نه قرنیز.

تفاوت در محل نصب و جزئیات اجرایی

محل نصب فلاشینگ نما:

• بالای جان‌پناه پشت‌بام

• روی لبه‌ی دیوارهای حیاط یا حائل

• بالای پنجره‌ها و درها

• در اتصال نما به بام یا سقف شیب‌دار

• دور مقاطع حساس مثل دودکش و ونت‌ها

فلاشینگ معمولاً با شیب ملایم طراحی می‌شود تا آب را از نما دور کند و به سمت خارج هدایت نماید. درزها با اورلپ و در بعضی موارد با چسب و درزبند مناسب آب‌بندی می‌شوند.

محل نصب قرنیز:

• پایین دیوار داخلی در کنار کف

• در برخی فضاهای خارجی، پایین دیوار در تماس با کف حیاط

• در بعضی طراحی‌ها روی جان‌پناه‌ها، اما عموماً با نگاه زیبایی و پوشش، نه به‌عنوان فلاشینگ حرفه‌ای

قرنیز معمولاً هم‌راستا با کف‌سازی انتخاب می‌شود؛ مثلاً کنار سرامیک، سنگ یا لمینت، از قرنیزی استفاده می‌شود که با آن هماهنگ باشد.

تاثیر فلاشینگ و قرنیز بر عمر مفید ساختمان

اگر فلاشینگ به‌درستی طراحی و اجرا نشود، آب می‌تواند پشت نما نفوذ کند، عایق‌ها را تخریب کند، به شبکه‌ی فلزی زیرکار آسیب بزند و در بلندمدت، حتی باعث شوره‌زدگی، طبله‌کردن و ریزش بخشی از نما شود.
در مقابل، اگر قرنیز درست انتخاب یا نصب نشود، بیشتر مشکل ظاهری و لکه‌افتادن دیوار و آسیب گچ و رنگ را داریم؛ یعنی صدمه‌ی آن معمولاً محدودتر و قابل‌ترمیم‌تر است.

به همین دلیل، در پروژه‌های حرفه‌ای، کارفرما و طراح به جزئیات فلاشینگ کار حساسیت زیادی دارند؛ چون یک اشتباه کوچک در شیب، اندازه اورلپ یا محل برش می‌تواند سال‌ها بعد خودش را به شکل نم‌زدگی و خرابی نما نشان دهد.

ارتباط فلاشینگ و وال پست در دیوارهای غیرباربر

هرچند موضوع این متن تفاوت فلاشینگ نما و قرنیز است، اما بد نیست اشاره کنیم که در دیوارهای غیرباربر، سیستم سازه‌ای و آب‌بندی باید تکمیل‌کننده‌ی هم باشند.
مثلاً وال پست وظیفه‌ی مهار دیوار را در برابر نیروهای جانبی (مثل زلزله و باد) بر عهده دارد، در حالی‌که فلاشینگ وظیفه هدایت و مدیریت آب در لبه‌ها و بالای همین دیوارها را به‌صورت دقیق انجام می‌دهد.
وقتی این دو درست طراحی شوند، هم دیوار از نظر سازه‌ای مطمئن است، هم آب باران راه نفوذ به زیرکار پیدا نمی‌کند.

کِی باید از فلاشینگ استفاده کنیم و کِی از قرنیز؟

• در هر نقطه‌ای که احتمال جمع شدن یا نفوذ آب باران وجود دارد (لبه‌های باز، جان‌پناه، تاج دیوار، بالای پنجره‌ها):
  ⇒ انتخاب اصلی، فلاشینگ است و قرنیز به‌تنهایی کافی نیست.

• در فضاهای داخلی که بیشتر نگران ضربه، شست‌وشو و نظافت هستیم (راهرو، اتاق، اداری، تجاری):
  ⇒ قرنیز اولویت دارد و نقش فلاشینگ در این بخش‌ها معمولاً مطرح نیست.

• در فضاهای نیمه‌باز (مثل تراس‌های مسقف) ممکن است ترکیبی از هر دو استفاده شود؛ مثلاً بالای جان‌پناه فلاشینگ و پایین دیوار قرنیز.

جمع‌بندی

فلاشینگ نما و قرنیز هر دو عناصر کوچک اما مهم در جزئیات اجرایی ساختمان هستند؛
اما:

• فلاشینگ برای آب‌بندی و هدایت آب طراحی شده،

• قرنیز برای محافظت پایین دیوار و زیبایی داخلی یا بیرونی.

اگر در جای نادرست از قرنیز به جای فلاشینگ استفاده شود، احتمال نفوذ آب و تخریب زیرکار و نما بالا می‌رود؛ برعکس، اگر در فضای داخلی فقط به فلاشینگ فکر کنیم، از نظر زیبایی و هماهنگی با کف و دیوار به نتیجه‌ی خوبی نمی‌رسیم.